Geologie

De geologie houdt zich bezig met de studie van de ondergrond van een gebied. In het geval van de Peel blijkt het hard nodig iets van de geologie te weten om de waterhuishouding goed te begrijpen en de gevaren van ingrepen zoals grondwaterwinning en ontgrondingen te kunnen inschatten. Het gaat daarbij niet alleen om het voorkomen van veen, ook de kennis van diepere lagen is van groot belang.

Doordat onder de Peel delen van de aardkorst op en neer bewegen (tectonische beweging) zijn horsten en slenken ontstaan en heeft de rivier de Maas terrassen kunnen vormen.

Een ander gevolg van deze 'tectoniek' was het ontstaan van een duidelijke breuklijn in de ondergrond, die voor water ondoorlatend is en daardoor een factor van betekenis is in de regionale waterhuishouding. 

Het kwelverschijnsel langs een breuklijn wordt wijst genoemd. Het is een merkwaardig en bijzonder zeldzaam verschijnsel.

Tectonische bewegingen veroorzaakten een hogere ligging van de Peelhorst en daarom ook nog eens de (globale) ligging van de regionale waterscheidingen.