Ruimte - Bestemmingsplannen

Een stukje papieren natuurbescherming door gemeentes

In een bestemmingsplan spreekt een gemeente met haar burgers af, voor welke doelen gronden in de gemeente gebruikt mogen worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om bos, woongebied, natuurgebied, militair gebied en recreatieterrein, wegen, wateren en wat dies meer zij. Voor ons zijn bestemmingsplannen vooral op twee manieren belangrijk: Ten eerste als er sprake is van een groot project, zoals aanleg van een weg of een glastuinbouwcomplex. Soms willen we dan ter discussie stellen of zo'n project wel nodig is of anders kan, en dat soort zaken kun je aankaarten in de bijbehorende bestemmingsplanprocedure of speciale projectprocedure.

Bestemmingsplannen 'buitengebied' worden opgesteld voor de gebieden buiten de bebouwde kom, waar de meeste landbouwgronden en natuurgebieden liggen. In principe moeten die elke 10 jaar worden vernieuwd. De landbouwgronden worden gewoonlijk onderverdeeld in verschillende zones, die onderling verschillen in de mate waarin de natuur- en landschapswaarden er worden beschermd. Vaak heb je een zone 'agrarisch gebied', waar men betrekkelijk weinig hoeft te beschermen, en een zone 'agrarisch gebied met natuur- en landschapswaarden', waar diverse regels en beperkingen gelden om gevoelige natuurwaarden te beschermen. Vaak zijn er meer een of meer schakeringen daartussen, en een heleboel arceringen en dubbelbestemmingen. Ook geeft men 'agrarische bouwblokken' en 'landbouwontwikkelingsgebieden' aan, om aan te geven waar er nog nieuwe stallen en boerenschuren mogen verrijzen.
 
Voorschriften
In elke zone worden gebruiksbepalingen aangegeven, waarin in grote lijnen wordt aangegeven wat de bedoeling is, bijvoorbeeld dat agrarisch gebied bedoeld is om landbouw op te bedrijven, niet om er afval op te storten. Verder worden er bouwvoorschriften gegeven en een zogenaamd aanlegvergunningenstelsel. Dat laatste regelt, dat een boer of andere grondeigenaar een vergunning moet hebben om bijvoorbeeld een stuk grond te mogen egaliseren, houtwallen te kappen of nieuwe sloten te graven. Zo’n vergunning kan worden afgegeven wanneer blijkt dat zo’n ingreep voor de natuur of het landschap ter plekke weinig kwaad kan. Als Werkgroep Behoud de Peel kijken we vooral naar zaken als grondwerken, de bescherming van de waterhuishouding en de openheid van het landschap, natuurlijk met name in de omgeving van de Peel. Ook is het belangrijk na te gaan hoe gemakkelijk onderdelen van het plan kunnen worden gewijzigd of wanneer vrijstellingen mogelijk zijn. 
 
Al heel vaak is de Werkgroep mede betrokken geweest bij het opstellen van een bestemmingsplan 'buitengebied' voor de Peelgemeentes. Vaak nodigt een gemeente ons uit bij enkele groepsgesprekken met diverse belangengroepen (vooral landbouwers) en enkele planologen om te komen meedenken en meepraten over het opstellen van een z.g. voorontwerp. We gaan altijd goed na of of de kwetsbare natuurwaarden allemaal goed bekend en beschermd zijn, en of die belangen via gebruiksvoorschriften en aanlegvergunningen goed genoeg worden beschermd. Zelden zijn we direkt tevreden over het resultaat, dus geven we vaak in de inspraakfase een zienswijze, naar aanleiding waarvan soms het een en ander wordt aangepast. Blijven er problemen - meestal wel - dan kunnen we bezwaar maken tegen het ontwerpplan. Vroeger konden we dan bedenkingen indienen bij de provincie, die het plan moest goedkeuren en veel natuurwaarden beschermde via een streekplan.
 
Nieuwe Wet op de Ruimtelijke Ordening (NWRO) 
Onder het motto: 'decentraal wat kan, centraal wat moet' heeft het rijk een groot stuk verantwoordelijkheid overgeheveld naar de gemeentes. Voortaan gaat de provincie minder voorschrijven en meer adviseren, en hoeft een bestemmingsplan niet meer door de provincie te worden goedgekeurd. De provincie heeft tegenwoordig vooral nog een grote rol achter de schermen, bij opstelling van het ontwerpplan. Zij zal de gemeentes uitvoerig haar provinciale belangen uitleggen en kan bezwaren inbrengen, als net burgers en andere 'belanghebbenden' en als het echt moet, kan de provincie de gemeentes gemakkelijker bepaalde dingen opleggen. Al werkt de procedure en de verantwoordelijkheid voortaan anders, toch blijft veel bestaand ruimtelijk provinciebeleid in een iets andere vorm gewoon van kracht. Een overzicht van de NWRO vindt u op http://www.nwro.nl/.
 
De Rijksoverheid streeft ernaar zo snel mogelijk alle bestemmingsplannen gestandariseerde vorm digitaal beschikbaar te maken en te plaatsen op één website. De gemeente Nederweert is een van de eerste gemeente die haar (ontwerp)bestemmingsplan op deze site heeft gezet. Zie: http://www.ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/.